4
Recenzje
Dwujęzyczność to maraton. Wymaga cierpliwości, konsekwencji i zaangażowania, ale jest jedną z najcenniejszych inwestycji, jakie możemy podarować dziecku. Dlaczego warto pielęgnować język polski w domu, nawet jeśli mieszkamy za granicą?
„Tylko obcowanie z językiem macierzystym od samego początku, od urodzenia, zapewni widoczny postęp tego języka” – Adam Beck.
Dwujęzyczność i wielojęzyczność są dziś niezaprzeczalnym atutem, szczególnie w wielokulturowym środowisku, w którym dorastają nasze dzieci. Kolejne pokolenia Polonii pokazują, że można doskonale funkcjonować w dwóch kulturach, rozwijać karierę zawodową, osiągać sukcesy i jednocześnie pielęgnować polską tożsamość.
Mamy polskojęzycznych lekarzy, pielęgniarki, prawników, psychologów, terapeutów, nauczycieli, finansistów i dziennikarzy. Z powodzeniem odnajdujemy się w społeczeństwie kraju, w którym żyjemy, nie rezygnując z własnych korzeni.
Ważną rolę w tym procesie odgrywają polskie szkoły, ale droga do dwujęzyczności zaczyna się znacznie wcześniej – w domu, od pierwszych chwil życia dziecka.
Podróż do dwujęzyczności nie jest łatwa. Wymaga entuzjazmu, cierpliwości i konsekwencji. Może być jednak ekscytująca, pełna radości i miłości, jeśli angażują się w nią rodzice, dziadkowie i pozostali członkowie rodziny.
Dziecko potrzebuje poczucia, że jego praca jest doceniana, a znajomość dwóch języków i dwóch kultur stanowi powód do dumy.
Adam Beck w swoim poradniku dla rodzin wychowujących dzieci dwujęzyczne podkreśla:
„Dwujęzyczność to maraton! Jeżeli zaczniesz zbyt późno lub za wolno, to już na starcie jesteś spóźniony”.
To ważna wskazówka dla rodziców, którzy całą odpowiedzialność za rozwój języka polskiego przenoszą na polonijną szkołę, zapominając, że fundamenty językowe budowane są już w pierwszych latach życia.
Abraham Lincoln, szanujący kulturową różnorodność emigrantów, inspirował rodziców do podtrzymywania języka macierzystego od chwili urodzenia dziecka. Mawiał: ”Daj mi sześć godzin na ścięcie drzewa, a spędzę pierwsze cztery na ostrzeniu piły”.
Pierwsze lata życia dziecka to wyjątkowy czas intensywnego poznawania języka. Właśnie wtedy dziecko oswaja się z dźwiękami mowy, melodią języka, akcentem, znaczeniem słów i całymi zwrotami funkcjonującymi w naturalnych strukturach gramatycznych.
To przede wszystkim czas codziennego kontaktu z językiem macierzystym – pełnego miłości, bliskości i naturalnych rozmów z rodzicami, dziadkami i rodzeństwem.
Taki kontakt stanowi podstawę dalszej nauki w polskim przedszkolu i polonijnej szkole.
Co ważne, jest to naturalna, bezstresowa metoda poznawania języka, która nie wymaga specjalnych materiałów ani dodatkowych nakładów finansowych. Wystarczy rozmawiać, czytać, śpiewać, opowiadać i wspólnie spędzać czas po polsku.
Jedną z częstszych obaw rodziców wychowujących dzieci poza Polską jest przekonanie, że podtrzymywanie języka polskiego może utrudnić dziecku naukę angielskiego.
Czy rzeczywiście powinniśmy obawiać się, że dziecko będzie miało problemy w angielskiej szkole, jeśli w domu dominuje język polski?
Rodzice często obawiają się, że bez dobrej znajomości języka angielskiego, dziecko będzie miało problemy w szkole.
Jednak liczne przykłady znanych nam rodzin, jak i badania naukowe wykazały, że wystarczy jeden rok nauki w zerówce angielskiej i dziecko wyrównuje braki, a w przeciągu dwóch lat osiąga lepsze wyniki od dzieci jednojęzycznych (raport: Bell Foundation 2018).
Nie musimy więc rezygnować z języka polskiego w obawie przed angielskim. Dziecko może rozwijać oba języki i stopniowo zdobywać kompetencje potrzebne do funkcjonowania w różnych środowiskach.
Zdarza się, że dzieci dwujęzyczne mieszają języki, wplatają angielskie słowa do polskich zdań lub odwrotnie. Dla wielu rodziców jest to powód do niepokoju.
Tymczasem samo mieszanie kodów językowych jest zjawiskiem, które może pojawiać się w rozwoju dziecka dwujęzycznego. Nie oznacza automatycznie, że dziecko nie radzi sobie z żadnym z języków.
Wraz z rozwojem kompetencji językowych dziecko coraz sprawniej porusza się między dwoma systemami komunikacji i dostosowuje język do rozmówcy oraz sytuacji.
Warto dać mu czas, cierpliwie wspierać rozwój obu języków i nie traktować każdego angielskiego słowa w polskim zdaniu jako porażki.
Wielojęzyczność była ceniona już w starożytności. W średniowieczu wykształceni ludzie znali oprócz języka ojczystego także grekę i łacinę. W późniejszych wiekach rodziny zamożne zatrudniały francuskie guwernantki i angielskich guwernerów, aby zapewnić dzieciom dostęp do kolejnych języków.
Dziś nie trzeba należeć do elit, aby wychować dziecko dwujęzyczne. Wystarczy uznać język macierzysty za wartość, pielęgnować go w domu i wspierać dziecko w dalszej edukacji.
Badania naukowe wskazują na związek wielojęzyczności z takimi umiejętnościami jak:
podzielność uwagi,
koncentracja,
pamięć robocza,
kreatywność,
pewność siebie.
Dzieci dwujęzyczne mają również możliwość funkcjonowania w dwóch rzeczywistościach językowych i kulturowych, czerpiąc satysfakcję z obu światów.
Język polski to nie tylko element tożsamości narodowej, kultury i tradycji. To także metaforyczne okno na świat oraz narzędzie, które może otwierać przed dzieckiem kolejne możliwości.
Polonijna szkoła odgrywa bardzo ważną rolę w rozwijaniu kompetencji językowych dziecka. To tutaj uczniowie poznają polską literaturę, historię, tradycje i kulturę. Uczą się również wartości, takich jak pracowitość, odpowiedzialność, prawda, dobro i piękno.
Nie możemy jednak oczekiwać, że szkoła sama zbuduje dwujęzyczność dziecka.
Najważniejszy fundament powstaje w rodzinie. Szkoła jest jego naturalnym uzupełnieniem – miejscem, w którym dziecko rozwija język, zdobywa wiedzę, nawiązuje relacje i buduje więź z polską społecznością.
Dlatego tak ważna jest współpraca rodziców, nauczycieli i całego otoczenia dziecka.
Nie każda rodzina ma takie same możliwości, warunki i doświadczenia. Wychowanie dziecka dwujęzycznego wymaga zaangażowania, a codzienność za granicą nie zawsze ułatwia pielęgnowanie języka polskiego.
Warto jednak pamiętać, że nawet małe kroki mają znaczenie. Rozmowa przy śniadaniu, wspólne czytanie książki, polska piosenka, telefon do babci czy sobotnia wizyta w polskiej szkole – to wszystko buduje językowe doświadczenia dziecka.
Język polski jest darem, który możemy przekazać kolejnemu pokoleniu. Nie odbiera dziecku możliwości poznawania świata, lecz daje mu dodatkowe narzędzia do jego odkrywania.
Zakończę swój tekst ważnym apelem:
„Rodzicu, jeżeli możesz swojemu dziecku dać chociaż jedno, to daj mu entuzjazm!”
I właśnie od tego warto zacząć.
O autorce
Małgorzata Pawlusiewicz – absolwentka Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie, pedagog, pedagog specjalny i metodyk. Była współpracowniczka UJ i UP oraz poradni wychowawczych w Krakowie. Nauczycielka szkoły polonijnej, autorka podręczników dla dzieci polonijnych w wieku od 4 do 12 lat, pasjonatka pogłębiania wiedzy o wychowaniu.
***
Źródła i literatura:
- University of Rhode Island (2018) – badania dotyczące dwujęzyczności i rozwoju poznawczego
- University of Memphis (2019) – badania dotyczące wielojęzyczności
- The Bell Foundation (2018) – raport dotyczący edukacji dzieci uczących się języka angielskiego jako dodatkowego (EAL)
- Adam Beck, Podaruj dziecku szansę na dwujęzyczność
4
Recenzje
2
Recenzje
4
Recenzje
6
Recenzje
Please sign in first.
Sign in