Kochać to znaczy dać dziecku swój czas. Dlaczego obecność rodzica jest ważniejsza niż najlepsze zajęcia dodatkowe?

Każdy rodzic chciałby być dobrym wychowawcą. Chcielibyśmy wspierać nasze dzieci, pomagać im rozwijać talenty, uczyć samodzielności i przygotowywać do dorosłego życia. Często jednak, w natłoku codziennych obowiązków, zapominamy o czymś niezwykle ważnym – o czasie, który możemy im podarować.

Na początek warto przypomnieć sobie piękne słowa z przygód Kubusia Puchatka:

„Obiecaj pamiętać, że jesteś dzielniejszy, niż sądzisz, silniejszy, niż ci się wydaje, i mądrzejszy, niż myślisz”.

Ta wskazówka może być również inspiracją dla rodziców. Aby pomóc dziecku uwierzyć we własne siły, musimy jednak pamiętać o jednym: sami powinniśmy być dla niego wzorem.

Dom – pierwsza i najważniejsza szkoła życia

Podobno najwięcej dziecko uczy się w domu, wśród najbliższych. Jest bowiem doskonałym obserwatorem. Przygląda się temu, jak rodzice odnoszą się do siebie, jak zachowują się w trudnych sytuacjach i w jaki sposób wspierają się w codziennych obowiązkach.

Dostrzega, że tata rezygnuje z drzemki, choć jest zmęczony, żeby posłuchać, jak dziecko czyta tekst zadany w polskiej szkole. Widzi, że potrafi odłożyć oglądanie meczu, by pomóc mamie przygotować kolację lub popracować w ogrodzie.

To właśnie takie drobne, codzienne sytuacje uczą dziecko odpowiedzialności, współpracy i wzajemnego szacunku.

Wspólne codzienne obowiązki budują więź

Warto angażować dzieci w zwyczajne życie rodzinne. Wspólne sklejanie pierogów, obieranie marchewki czy składanie własnego prania może stać się nie tylko nauką samodzielności, ale przede wszystkim okazją do spędzenia czasu razem.

Nie wszystko musi odbywać się na zasadzie nakazów i poleceń. Dziecko może naturalnie uczestniczyć w domowych czynnościach, obserwować dorosłych i stopniowo przejmować odpowiedzialność za swoje zadania.

Rodzice po powrocie z pracy mają wiele spraw do załatwienia. Nie oznacza to jednak, że muszą zamykać przed dzieckiem drzwi do swojego świata lub odsyłać je do własnego pokoju. Można przecież sprzątać, gotować czy porządkować szuflady, pozwalając dziecku być obok. W tym czasie może ono rysować, odrabiać lekcje, budować z klocków, sklejać modele lub czytać na głos.

Ważne, by nie oddzielać zbyt wcześnie dziecięcego świata od świata dorosłych.

Gdy brakuje rodzicielskiej obecności, pojawia się przestrzeń dla innych wzorców

Kiedy dorośli znikają z pola widzenia dziecka, w powstałą przestrzeń coraz częściej wchodzą media, influencerzy i nieznajomi poznawani na internetowych czatach.

Dzieci trafiają wówczas do świata pełnego informacji, nie zawsze właściwych wzorców i treści, których nie potrafią samodzielnie ocenić.

Dlatego tak ważne jest, abyśmy jako rodzice byli obecni, uważni i potrafili rozmawiać z dziećmi. Powinniśmy pomagać im porządkować otaczający świat, tłumaczyć to, czego nie rozumieją, i budować relację opartą na zaufaniu.

Warto zadać sobie pytanie: czy nasze dziecko przyjdzie do nas, kiedy pojawią się trudności? Czy będzie potrafiło powiedzieć o swoich lękach, problemach związanych z dorastaniem lub innych trudnościach?

Zaufania nie buduje się w chwili kryzysu. Buduje się je każdego dnia, od pierwszych chwil życia dziecka.

Zasada 777 – małe chwile, wielkie znaczenie

Komunikacja wychowawcza powinna opierać się na miłości, zaufaniu i poświęcaniu dziecku czasu. Dziecko pozostawione samo sobie może nie czuć się bezpiecznie, mieć trudności z budowaniem poczucia własnej wartości i rozwijaniem swoich możliwości.

Jak znaleźć czas na rozmowę i bliskość, kiedy codzienność jest tak intensywna?

Inspiracją może być prosta metoda nazywana zasadą 777. Nie chodzi tu o mistyczne znaczenie liczby, ale o świadome wprowadzenie trzech krótkich momentów bliskości w ciągu dnia:

• 7 minut podczas śniadania – na rozmowę, zainteresowanie planami dziecka i wspólne rozpoczęcie dnia.

• 7 minut po powrocie ze szkoły – na wysłuchanie, co wydarzyło się w ciągu dnia, bez pośpiechu i oceniania.

• 7 minut przed snem – na bliskość, uśmiech, żart, przytulenie i spokojną rozmowę twarzą w twarz.

To zaledwie 21 minut dziennie. Niewiele, a jednak może stać się początkiem pięknego rodzinnego rytuału.

Zajęcia dodatkowe to nie wszystko. Dziecko musi nauczyć się życia

Rodzice często dwoją się i troją, aby zapewnić dzieciom jak najlepszy start. Zapisują je na pływanie, koszykówkę, tenis, taniec czy inne zajęcia rozwijające talenty i zainteresowania.

Każda z tych aktywności może przynieść wiele korzyści. Warto jednak pamiętać, że równie ważne jest przygotowanie dziecka do przyszłych ról życiowych: partnera, męża, żony, matki, ojca czy odpowiedzialnego pracownika.

Tego nie nauczą wyłącznie zajęcia dodatkowe. Podstawy tych umiejętności dziecko zdobywa przede wszystkim w domu – poprzez obserwację, wspólne doświadczenia, codzienne obowiązki i relacje z najbliższymi.

Warto również pamiętać o zachowaniu granic. Dzieci nie powinny być niepotrzebnie angażowane w problemy dorosłych, których nie rozumieją i które mogą negatywnie wpływać na ich rozwój emocjonalny.

Rodzicielska miłość potrzebuje również zdrowych granic

Poświęcanie dziecku czasu jest niezwykle ważne, ale nie oznacza rezygnacji z siebie i wszystkich własnych potrzeb.

Zdarza się, że rodzice, a szczególnie matki, zatracają się w poświęceniu. Rezygnują z odpoczynku, zainteresowań i własnego życia, a z czasem narasta w nich frustracja: „Tyle dla ciebie zrobiłam, a ty teraz tak mnie traktujesz!”.

Tymczasem w budowaniu relacji nie chodzi o nieustanne poświęcanie się, lecz o świadomą, wartościową obecność.

Liczy się nie tylko liczba godzin spędzonych razem, ale przede wszystkim jakość uwagi, jaką dajemy dziecku. Według autorki warto zadbać każdego dnia o 15–30 minut pełnego skupienia na dziecku, twarzą w twarz, bez rozpraszaczy i innych obowiązków.

To czas, w którym dziecko czuje, że jest ważne, zauważone i wysłuchane.

Rola ojca w wychowaniu – obecność, której nie da się zastąpić

Nie można pominąć niezwykle ważnej roli ojca w rodzinie. Odpowiedzialny, zaangażowany tata jest dla dziecka wsparciem, autorytetem i wzorem.

Warto zastanowić się nad słowami, które tak często padają w codziennych rozmowach:

„Zaraz”, „później”, „jutro”, „następnym razem”, „nie teraz”, „nie mam czasu”, „jestem zmęczony”.

Oczywiście każdy rodzic ma prawo do zmęczenia i odpoczynku. Jednak jeśli takie odpowiedzi stają się codziennością, dziecko może zacząć odczuwać, że zawsze jest coś ważniejszego od niego.

Świadome ojcostwo, podobnie jak świadome macierzyństwo, wymaga refleksji nad tym, ile naprawdę czasu poświęcamy naszym dzieciom.

Marzą nam się przedsiębiorcze, wykształcone, mądre życiowo i szczęśliwe dzieci? Budujmy te wartości już dziś. Nie jutro, nie później, ale teraz.

Czas – prawdziwy miernik rodzicielskiej miłości

Możemy zapewnić dzieciom dobre szkoły, dodatkowe zajęcia, piękne ubrania, zabawki, wakacje i finansowe bezpieczeństwo. Możemy zgromadzić pieniądze, kupić domy, zdobywać nagrody i odznaczenia.

Jednak żadne z tych osiągnięć nie zastąpi dziecku rodzicielskiej obecności.

Najważniejsze jest to, aby wiedziało, że może na nas liczyć. Że znajdziemy czas, by go wysłuchać, pobyć razem, odpowiedzieć na pytania i wesprzeć w trudnych chwilach.

Bo kochać to znaczy być. Naprawdę być – z uwagą, cierpliwością i otwartym sercem.

Czas jest jednym z najcenniejszych darów, jakie możemy ofiarować dziecku. I być może właśnie on jest prawdziwym miernikiem rodzicielskiej miłości.

O autorce

Małgorzata Pawlusiewicz – absolwentka Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie, pedagog, pedagog specjalny i metodyk. Była współpracowniczka UJ i UP oraz poradni wychowawczych w Krakowie. Nauczycielka szkoły polonijnej, autorka podręczników dla dzieci polonijnych w wieku od 4 do 12 lat. Pasjonatka pogłębiania wiedzy o wychowaniu.

Zobacz również:

Podręczniki do języka polskiego

Poradniki dla rodziców

Lektury